Η Δικαστική Αστυνομία μπορεί να αποτελεί έναν από τους νεότερους θεσμούς της δημόσιας διοίκησης, όμως ο ρόλος της στην ασφάλεια και την εύρυθμη λειτουργία της Δικαιοσύνης αποδεικνύεται ήδη κομβικός.
Με τους δικαστικούς αστυνομικούς να βρίσκονται καθημερινά στην πρώτη γραμμή, μέσα σε ένα περιβάλλον αυξημένων απαιτήσεων και διαρκών προκλήσεων, ο πρόεδρος της Πανελλήνιας Ένωσης Δικαστικής Αστυνομίας Βασίλης Καλόγηρος, μιλά αποκλειστικά στο policenet.gr τις ελλείψεις, τις διεκδικήσεις και την ανάγκη ουσιαστικής θεσμικής ενίσχυσης ενός Σώματος που αναζητά πλέον τη θέση που του αναλογεί, καθώς διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στη λειτουργία του Κράτους Δικαίου.
Συνέντευξη στην Κέλλυ Σαουάχ-Μαραγκουδάκη
Κύριε Καλόγηρε, καθημερινά ακούγονται ολοένα και περισσότερες φωνές δυσαρεστημένων συναδέλφων σας. Ποια είναι σήμερα τα σοβαρότερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι δικαστικοί αστυνομικοί;
Η Δικαστική Αστυνομία αποτελεί έναν νέο αλλά εξαιρετικά κρίσιμο θεσμό για την εύρυθμη λειτουργία της Δικαιοσύνης. Παρά τη σημασία της αποστολής της, οι συνάδελφοί μας καλούνται καθημερινά να υπηρετήσουν σε ένα περιβάλλον που εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σημαντικές προκλήσεις.
Το σοβαρότερο ζήτημα σήμερα είναι αναμφίβολα η υποστελέχωση. Είναι χαρακτηριστικό ότι σε πολύ πρόσφατη διαδικασία πλήρωσης 44 νέων θέσεων, η τελική κάλυψη των θέσεων ήταν ιδιαίτερα περιορισμένη σε σχέση με τις πραγματικές ανάγκες και τις διαθέσιμες θέσεις. Αυτό από μόνο του αποτυπώνει με σαφήνεια ότι το σημερινό πλαίσιο δεν καθιστά την υπηρεσία επαρκώς ελκυστική, παρά τον κρίσιμο ρόλο που επιτελεί.
Την ίδια στιγμή, ιδιαίτερο προβληματισμό προκαλεί και η απώλεια ήδη υπηρετούντος προσωπικού, καθώς καταγράφονται παραιτήσεις και αποχωρήσεις συναδέλφων, συμπεριλαμβανομένων και πρόσφατων αποχωρήσεων σημαντικού αριθμού στελεχών προς άλλες δημόσιες υπηρεσίες ή ακόμη και προς τον ιδιωτικό τομέα. Πρόκειται για μια εξέλιξη που δεν μπορεί να αγνοηθεί, καθώς επηρεάζει άμεσα τη λειτουργική συνοχή και την επιχειρησιακή επάρκεια της υπηρεσίας.
Για τον λόγο αυτό θεωρούμε απολύτως αναγκαίο να προχωρήσουν εκ νέου προσλήψεις και να δημιουργηθούν νέες οργανικές θέσεις σε όλες τις Εισαγγελίες της χώρας. Δεν μπορεί να υπάρξει πλήρως λειτουργική Δικαστική Αστυνομία χωρίς το απαραίτητο ανθρώπινο δυναμικό.
Παράλληλα, ο θεσμός βρίσκεται ακόμη σε φάση πλήρους επιχειρησιακής ωρίμανσης, με αποτέλεσμα ορισμένες από τις προβλεπόμενες αρμοδιότητες να μην έχουν ακόμη αναπτυχθεί στον βαθμό που απαιτείται. Οι συνάδελφοι είναι απολύτως έτοιμοι να ανταποκριθούν στο σύνολο της αποστολής τους, αρκεί να ολοκληρωθούν τα αναγκαία οργανωτικά και επιχειρησιακά βήματα.
Επιπλέον, είναι αναγκαία η περαιτέρω ενίσχυση της υπηρεσίας με σύγχρονα ψηφιακά εργαλεία, οργανωμένες ψηφιακές βάσεις δεδομένων και γενικότερα τεχνολογικές υποδομές που να ανταποκρίνονται στις σύγχρονες επιχειρησιακές απαιτήσεις, καθώς και η ενίσχυση του διαθέσιμου εξοπλισμού, συμπεριλαμβανομένων των τηλεπικοινωνιακών μέσων.
Μπορεί ορισμένα από αυτά να εκλαμβάνονται ως επιμέρους ζητήματα, όμως στην πραγματικότητα αποτελούν βασικά στοιχεία θεσμικής και λειτουργικής κανονικότητας για κάθε σύγχρονο και οργανωμένο σώμα ασφαλείας.
Το ειδικό μισθολόγιο αποτελεί ένα από τα βασικά αιτήματα των δικαστικών αστυνομικών. Υπάρχει κάποια ουσιαστική ενημέρωση για το πότε μπορούν να περιμένουν εξελίξεις και τι τελικά θα προβλέπει;
Το ζήτημα της ένταξης του αστυνομικού προσωπικού της Δικαστικής Αστυνομίας στο ειδικό μισθολογικό καθεστώς αποτελεί πάγιο και απολύτως εύλογο αίτημα του κλάδου μας.
Θεωρούμε σημαντικό ότι η Πολιτεία και το Υπουργείο Δικαιοσύνης έχουν αναγνωρίσει την αναγκαιότητα αυτής της ένταξης και έχουν εκφράσει τη βούληση να προχωρήσει σε σύντομο χρονικό ορίζοντα, γεγονός που ασφαλώς αποτελεί θετική εξέλιξη.
Η ενημέρωση που έχουμε είναι ότι πρόκειται για ένα ζήτημα που βρίσκεται σε ενεργή επεξεργασία αυτή την περίοδο, γεγονός που μας επιτρέπει να διατηρούμε συγκρατημένη αισιοδοξία ότι μπορεί να υπάρξουν εξελίξεις στο προσεχές διάστημα.
Άλλωστε, το αστυνομικό προσωπικό της υπηρεσίας υπάγεται ήδη σε θεσμικό πλαίσιο αστυνομικών υπαλλήλων, με ειδικές συνθήκες εργασίας, πειθαρχικό δίκαιο, επιχειρησιακές απαιτήσεις και δυνατότητα οπλοφορίας, στοιχεία που αντικειμενικά επιβεβαιώνουν τη φύση της αποστολής μας ως σώμα ασφαλείας.
Σε ό,τι αφορά το περιεχόμενο, η εύλογη θεσμική κατεύθυνση είναι η εναρμόνιση του μισθολογικού πλαισίου με εκείνο που εφαρμόζεται στα λοιπά Σώματα Ασφαλείας, με τρόπο που να αντανακλά τη φύση των καθηκόντων, τις υποχρεώσεις και τις πραγματικές επιχειρησιακές απαιτήσεις του προσωπικού της Δικαστικής Αστυνομίας.
Επομένως, το ζήτημα πλέον δεν είναι αν πρέπει να γίνει, αλλά η ταχεία και ουσιαστική ολοκλήρωσή του.
Ως εκπρόσωποι των εργαζομένων, ασφαλώς οφείλουμε να παρακολουθούμε στενά την πορεία των δεσμεύσεων αυτών μέχρι την πλήρη εφαρμογή τους, γιατί οι συνάδελφοι δεν χρειάζονται μόνο θετικές εξαγγελίες, αλλά συγκεκριμένο αποτέλεσμα.
Οι αποδοχές των δικαστικών αστυνομικών σήμερα παραμένουν σε επίπεδα που δεν ανταποκρίνονται ούτε κατ’ ελάχιστον στη φύση, την ευθύνη και τις επιχειρησιακές απαιτήσεις της αποστολής τους, γεγονός που καθιστά την άμεση υλοποίηση του ειδικού μισθολογίου επιτακτική ανάγκη.
Θεωρείτε ότι οι δικαστικοί αστυνομικοί έχουν σήμερα την εκπαίδευση που απαιτεί η φύση και η επικινδυνότητα της δουλειάς τους;
Η εκπαίδευση αποτελεί θεμελιώδη προϋπόθεση επιχειρησιακής επάρκειας για κάθε Σώμα Ασφαλείας.
Έχουν γίνει σημαντικά βήματα, όμως οφείλουμε να πούμε με ειλικρίνεια ότι εξακολουθούν να υπάρχουν ουσιαστικές εκκρεμότητες.
Υπάρχει προσωπικό που δεν έχει ακόμη ολοκληρώσει τη βασική του εκπαίδευση, ενώ εξακολουθούμε να αναμένουμε και την εξειδικευμένη εκπαίδευση επί των ανακριτικών καθηκόντων για το προσωπικό που από τον νόμο φέρει την ιδιότητα του ανακριτικού υπαλλήλου.
Πρόκειται για απολύτως κρίσιμο ζήτημα, διότι δεν μπορεί η πλήρης θεσμική ανάπτυξη ενός σώματος να προχωρά χωρίς την αντίστοιχη εκπαιδευτική προετοιμασία επί των ίδιων των προβλεπόμενων αρμοδιοτήτων του.
Αυτό δεν αποτελεί κριτική προς το προσωπικό- αντιθέτως, αναδεικνύει την ανάγκη επιτάχυνσης της εκπαιδευτικής και θεσμικής ωρίμανσης της υπηρεσίας.
Η πλήρης επιχειρησιακή ανάπτυξη της Δικαστικής Αστυνομίας προϋποθέτει συνεχόμενη και εξειδικευμένη εκπαίδευση, τόσο για την αποτελεσματικότητα της υπηρεσίας όσο και για την ασφάλεια των συναδέλφων και των πολιτών.
Το περιστατικό με τον 89χρονο που άνοιξε πυρ μέσα στο δικαστικό περιβάλλον προκάλεσε σοκ στην κοινή γνώμη. Ποια κενά θεωρείτε ότι ανέδειξε εκείνη η υπόθεση;
Σε τόσο σοβαρά περιστατικά απαιτείται θεσμική σοβαρότητα και όχι πρόχειρη απόδοση ευθυνών μέσω δημόσιων εντυπώσεων.
Αυτό που αντικειμενικά ανέδειξε η συγκεκριμένη υπόθεση είναι ότι τα ζητήματα ασφάλειας στους χώρους απονομής της Δικαιοσύνης απαιτούν συνολικό και καθολικό σχεδιασμό, με επάρκεια προσωπικού, σαφή επιχειρησιακά πρωτόκολλα και πλήρη επιχειρησιακή ετοιμότητα.
Παράλληλα, ανέδειξε και μια θεσμική πραγματικότητα που οφείλουμε να αναγνωρίσουμε: ουδέποτε είχε προβλεφθεί η παρουσία Δικαστικής Αστυνομίας σε ορισμένους δικαστικούς σχηματισμούς, όπως τα πρώην Ειρηνοδικεία, κάτι που σήμερα καταδεικνύει με ακόμη μεγαλύτερη σαφήνεια την ανάγκη πλήρους κάλυψης όλων των χώρων της Δικαιοσύνης.
Η ασφάλεια της Δικαιοσύνης δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται αποσπασματικά ή μόνο σε επιλεγμένες δομές. Η παρουσία της Δικαστικής Αστυνομίας πρέπει να ενισχυθεί και να επεκταθεί όπου αντικειμενικά υπάρχουν ανάγκες προστασίας λειτουργών της Δικαιοσύνης, εργαζομένων και πολιτών.
Το συγκεκριμένο περιστατικό ανέδειξε ακριβώς αυτή την ανάγκη: μια Δικαστική Αστυνομία πλήρως ανεπτυγμένη, επαρκώς στελεχωμένη και παρούσα σε όλο το εύρος του δικαστικού χάρτη της χώρας.
Ως πρόεδρος του κλάδου, ποιες θεωρείτε ότι είναι μέχρι σήμερα οι σημαντικότερες διεκδικήσεις ή επιτυχίες που έχετε καταφέρει;
Από την πρώτη στιγμή, βασικός μας στόχος ήταν η θεσμική αποσαφήνιση και η ουσιαστική αναβάθμιση του ρόλου του αστυνομικού προσωπικού της Δικαστικής Αστυνομίας.
Θεωρούμε ιδιαίτερα σημαντικό ότι καταφέραμε να αναδείξουμε με σαφήνεια πως δεν πρόκειται για μια απλή διοικητική κατηγορία υπαλλήλων, αλλά για αστυνομικό προσωπικό με αρμοδιότητες τάξης, ασφάλειας, προανακριτικά καθήκοντα και επιχειρησιακή δράση.
Αυτό είναι κρίσιμο, διότι διαμορφώνει τη θεσμική βάση για την πλήρη αναγνώριση του ρόλου της υπηρεσίας και, κατ’ επέκταση, για την ένταξή της στο ειδικό μισθολογικό πλαίσιο που αντιστοιχεί στη φύση της αποστολής της.
Παράλληλα, θεωρούμε σημαντική εξέλιξη τη δημιουργία ομάδας εργασίας στο Υπουργείο Δικαιοσύνης με αντικείμενο τη διαμόρφωση νέου βαθμολογικού πλαισίου για το αστυνομικό προσωπικό της Δικαστικής Αστυνομίας.
Ένα σύγχρονο και λειτουργικό βαθμολόγιο θα αναβαθμίσει ουσιαστικά την υπηρεσία, θα δημιουργήσει ξεκάθαρη υπηρεσιακή προοπτική για το προσωπικό και θα συμβάλει στη συνολική θεσμική εναρμόνιση της υπηρεσίας με τα λοιπά σώματα ασφαλείας.
Παράλληλα όμως, υπάρχουν και σημαντικές θεσμικές διεκδικήσεις που παραμένουν ανοιχτές. Μεταξύ αυτών είναι ζητήματα ασφαλιστικής και κοινωνικής μέριμνας, όπως η ένταξη του προσωπικού στο Μετοχικό Ταμείο Πολιτικών Υπαλλήλων, καθώς και η διεκδίκηση πρόσβασης στα στρατιωτικά νοσηλευτικά ιδρύματα, κατ’ αντιστοιχία με άλλα Σώματα Ασφαλείας που επιτελούν αντίστοιχη δημόσια αποστολή.
Επιπλέον, σταθερή διεκδίκησή μας αποτελεί η ουσιαστική ενίσχυση της υπηρεσίας με νέο προσωπικό και η δημιουργία των αναγκαίων οργανικών θέσεων σε όλο το δικαστικό δίκτυο της χώρας.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι οι παραπάνω εξελίξεις και διεκδικήσεις δρομολογήθηκαν μέσα σε μόλις οκτώ μήνες από την ίδρυση της Ένωσής μας, γεγονός που καταδεικνύει τον ουσιαστικό και συστηματικό χαρακτήρα της προσπάθειας που έχει ήδη αναπτυχθεί.
Ταυτόχρονα, έχουμε πλήρη επίγνωση ότι η προσπάθεια αυτή βρίσκεται ακόμη στην αρχή και ότι υπάρχει σημαντικό έργο μπροστά μας για την πλήρη θεσμική θωράκιση, ενίσχυση και αναβάθμιση της υπηρεσίας μας.
Αν αύριο το Υπουργείο Δικαιοσύνης σάς καλούσε να προτείνετε μία μόνο άμεση αλλαγή που θα βελτίωνε ουσιαστικά τη λειτουργία της Δικαστικής Αστυνομίας, ποια θα ήταν αυτή;
Αν έπρεπε να επιλέξουμε μία μόνο άμεση προτεραιότητα, αυτή θα ήταν η πλήρης θεσμική και επιχειρησιακή ανάπτυξη του αστυνομικού τομέα της Δικαστικής Αστυνομίας.
Αυτό όμως προϋποθέτει συγκεκριμένες πρακτικές αποφάσεις: νέες προσλήψεις, νέες οργανικές θέσεις σε όλες τις Εισαγγελίες της χώρας, ολοκλήρωση της εκπαίδευσης του προσωπικού, συστηματική και εξειδικευμένη μετεκπαίδευση, καθώς και πλήρη λειτουργική ανάπτυξη των προβλεπόμενων αρμοδιοτήτων.
Ο θεσμός έχει τις δυνατότητες να προσφέρει πολύ περισσότερα. Αυτό που χρειάζεται είναι η πλήρης ενεργοποίησή του.
Και κλείνοντας, ποιο είναι το μήνυμα που θέλετε να στείλετε σήμερα τόσο προς την Πολιτεία όσο και προς τους ίδιους τους δικαστικούς αστυνομικούς;
Προς την Πολιτεία, το μήνυμά μας είναι σαφές: η Δικαστική Αστυνομία δεν αποτελεί έναν περιφερειακό διοικητικό μηχανισμό, αλλά έναν κρίσιμο και αναγκαίο πυλώνα του κράτους δικαίου, με ενεργό ρόλο στην προστασία της λειτουργίας των δικαστικών αρχών και στην εύρυθμη απονομή της Δικαιοσύνης.
Πρόκειται για έναν θεσμό με ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς το προσωπικό της Δικαστικής Αστυνομίας ασκεί την αποστολή του υπό την εποπτεία και στο πλαίσιο των Ελληνικών Εισαγγελικών Αρχών, στοιχείο που από μόνο του αναδεικνύει τη σοβαρότητα, την ευθύνη και τη σημασία του ρόλου μας.
Για τον λόγο αυτό, η ουσιαστική ενίσχυση, στελέχωση και θεσμική αναβάθμιση της υπηρεσίας δεν είναι ζήτημα επιλογής ή πολυτέλειας είναι πραγματική ανάγκη για την ίδια τη λειτουργία της Δικαιοσύνης.
Προς τους συναδέλφους μας, το μήνυμα είναι πρωτίστως μήνυμα ενότητας, επαγγελματισμού και εμπιστοσύνης, καθώς δεν υπάρχει περιθώριο για εσωστρέφεια και διαχωρισμούς. Μόνο μέσα από συλλογική στάση και κοινή προσπάθεια μπορούν να κατοχυρωθούν τα δικαιώματα και να ενισχυθεί ουσιαστικά ο ρόλος της Υπηρεσίας μας.
Γνωρίζουμε τις δυσκολίες, αντιλαμβανόμαστε τις προκλήσεις και κατανοούμε ότι πολλές φορές η καθημερινότητα δημιουργεί εύλογη κόπωση, προβληματισμό ή απογοήτευση. Όμως η Δικαστική Αστυνομία είναι ένας νέος θεσμός με κρίσιμο ρόλο, προοπτική και μέλλον.
Ως Ένωση, θα συνεχίσουμε να εργαζόμαστε με σοβαρότητα, επιμονή και θεσμική υπευθυνότητα για την ενίσχυση των δικαιωμάτων, της θέσης και του ρόλου κάθε συναδέλφου, παραμένοντας ακέραιοι και σταθερά προσηλωμένοι στις αρχές και τις δεσμεύσεις μας.