Του Ανθ/μου ΠΑΤΣΑΡΟΥΧΑ Ευαγγέλου
Μέλος του Διοικητικού συμβουλίου της Ε.ΑΣ.Υ.ΦΘΙΩΤΙΔΑΣ
Η απώλεια ανθρώπινης ζωής αποτελεί γεγονός ύψιστης σοβαρότητας και απαιτεί πλήρη διερεύνηση από τη Δικαιοσύνη, με σεβασμό προς όλους τους εμπλεκόμενους. Στη χώρα μας, όμως, η δημόσια συζήτηση συχνά υποκαθίσταται από τηλεδικαστικές κρίσεις και από δήθεν "αστυνομικούς αναλυτές", οι οποίοι προηγούνται της Δικαιοσύνης και αμφισβητούν το τεκμήριο αθωότητας. Η πρακτική αυτή υπονομεύει την ανεξαρτησία της δικαστικής διερεύνησης, δημιουργεί κοινωνική ένταση, εκθέτει άδικα όσους δεν έχουν ακόμη κριθεί από τα αρμόδια όργανα και στοχοποιεί το Σώμα της Ελληνικής Αστυνομίας στο σύνολό του. Η θεσμική λειτουργία απαιτεί σεβασμό στη διαδικασία, στα αποδεικτικά στοιχεία και στις αρμόδιες αρχές.
Η στήριξη των εμπλεκομένων αστυνομικών είναι επιβεβλημένη και δεν αποτυπώνεται μέσω δημοσίων ανακοινώσεων ή επικοινωνιακών τοποθετήσεων, αλλά στην πράξη, την ώρα της Δικαιοσύνης, όταν ο αστυνομικός καλείται να υπερασπιστεί τις ενέργειές του ενώπιον των αρμόδιων αρχών. Η πραγματική στήριξη δεν είναι οι δηλώσεις στα τηλεοπτικά πάνελ, αλλά η στήριξη τους με εξειδικευμένους νομικούς, η γνώση του ισχύοντος πλαισίου και η ουσιαστική συνδρομή κατά τη διαδικασία. Ο αστυνομικός που εμπλέκεται σε περιστατικό υψηλής επικινδυνότητας δεν χρειάζεται "τηλεοπτικούς συμπαραστάτες", αλλά θεσμική κάλυψη, επαγγελματική υπευθυνότητα και σοβαρή νομική υποστήριξη όταν έρθει η στιγμή να εξεταστούν τα πραγματικά γεγονότα.
Το πρόσφατο περιστατικό στο Άργος ανέδειξε ξανά την ανάγκη για ψύχραιμη, τεκμηριωμένη και θεσμικά ορθή συζήτηση γύρω από τις επιχειρησιακές διαδικασίες της Ελληνικής Αστυνομίας. Στον δημόσιο διάλογο διατυπώθηκαν απόψεις που δεν ανταποκρίνονται στο ισχύον πλαίσιο, δημιουργώντας σύγχυση τόσο στους πολίτες όσο και στους αστυνομικούς. Ειδικά όταν αυτές οι απόψεις προέρχονται από ανθρώπους άσχετους με τη φύση και τις απαιτήσεις του αστυνομικού επαγγέλματος.
Είναι εύκολο να εκφράζει κάποιος άποψη, αλλά αυτό που με εξοργίζει είναι όταν επιχειρεί να πείσει κιόλας. Μετά από σχεδόν 31 έτη υπηρεσίας στην Ελληνική Αστυνομία, οφείλω να καταστήσω σαφές σε μερίδα "τηλεοπτικών" συνδικαλιστών, γιατί θεσμικούς δεν μπορώ να τους χαρακτηρίσω, ότι έχω εμπλακεί σε πραγματική συμπλοκή, έχω καταθέσει σε δικαστήρια για καταδίωξη και γνωρίζω πολύ καλύτερα από τους ίδιους τη διαφορά και την ισχύ ενός Προεδρικού Διατάγματος σε σχέση με μια εσωτερική Διαταγή της Ελληνικής Αστυνομίας.
Η θέση ότι "δεν υπάρχουν μνημόνια καταδιώξεων" είναι ανακριβής. Τα επιχειρησιακά μνημόνια έχουν επικαιροποιηθεί πρόσφατα, φέρουν την υπογραφή της ηγεσίας της ΕΛ.ΑΣ., χρησιμοποιούνται στην εκπαίδευση και στην επιχειρησιακή λειτουργία και αποτελούν εσωτερικές οδηγίες που βασίζονται στο ισχύον νομοθετικό πλαίσιο περί άμυνας και χρήσης πυροβόλων όπλων. Κατά τη διερεύνηση περιστατικών χρήσης βίας ή όπλων, τα πρωτόκολλα αυτά αξιολογούνται από τη Δικαιοσύνη μαζί με τα λοιπά αποδεικτικά στοιχεία. Η δημόσια αμφισβήτησή τους από συνδικαλιστές που δεν γνωρίζουν επαρκώς το νομικό πλαίσιο δεν συμβάλλει στη θεσμική σοβαρότητα που απαιτείται.
Η εκπαίδευση των αστυνομικών, όπως έχει επισημανθεί, "η ποιοτική της διάσταση είναι πάρα πολύ καλή. Ποσοτικά υστερεί, δηλαδή η περιοδικότητά της. Οι εκπαιδευτές είναι πάρα πολύ ικανοί, είναι πιστοποιημένοι". Παρ’ όλα αυτά, πλην συγκεκριμένων υπηρεσιών εντός της Αττικής, οι περισσότερες αστυνομικές μονάδες της χώρας δεν εκπαιδεύονται τακτικά, δεν αξιολογούνται συστηματικά από ψυχολόγους και το κράτος παραμένει απών στη στήριξή τους, είτε αυτή αφορά την ψυχολογική υποστήριξη είτε την υλικοτεχνική υποδομή και τη συνεχή μετεκπαίδευση. Η έλλειψη αυτή επηρεάζει άμεσα την επιχειρησιακή ετοιμότητα και την ασφάλεια τόσο των πολιτών όσο και των αστυνομικών.
Στο πλαίσιο αυτό, είναι κρίσιμο να τονιστεί ότι το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο για τη χρήση πυροβόλων όπλων είναι το μόνο που επιβάλλεται να εφαρμόζεται στη χώρα μας. Η Ελλάδα διαθέτει συγκεκριμένη, αυστηρή και σαφώς οριοθετημένη νομοθεσία, η οποία δεν επιτρέπει "αμερικανικού τύπου" κλιμάκωση ή πρακτικές που δεν συνάδουν με την ελληνική πραγματικότητα. Η εγκληματικότητα στην Ελλάδα δεν έχει καμία σχέση με εκείνη χωρών όπου η οπλοκατοχή είναι μαζική και οι ένοπλες συμπλοκές καθημερινές. Η σύγκριση με ξένα μοντέλα αστυνόμευσης είναι όχι μόνο άστοχη αλλά και επικίνδυνη, διότι οδηγεί σε λανθασμένες προσδοκίες και σε προτάσεις που δεν μπορούν να εφαρμοστούν στο ελληνικό νομικό και κοινωνικό περιβάλλον.
Η μόνη πρόταση που συγκεντρώνει ευρεία θεσμική αποδοχή και έχει πραγματική επιχειρησιακή αξία είναι η πρόταση της Π.Ο.ΑΣ.Υ. για καθολική χρήση καμερών σε στολές και περιπολικά οχήματα. Η καταγραφή οπτικοακουστικού υλικού προστατεύει τους πολίτες, προστατεύει τους αστυνομικούς, αποτυπώνει με ακρίβεια τα πραγματικά γεγονότα, περιορίζει τις αντικρουόμενες εκδοχές και ενισχύει τη διαφάνεια και την εμπιστοσύνη προς την ΕλληνικήΑστυνομία. Σε αντίθεση με αυτό, προτάσεις όπως η χρήση πλαστικών σφαιριδίων, συσκευές ηλεκτρικής εκκένωσης (taser) ή άλλων μη προβλεπόμενων μέσων δεν έχουν νομική βάση, δεν προβλέπονται από το ελληνικό δίκαιο και δεν μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο σοβαρής θεσμικής συζήτησης. Το έχω αναλύσει διεξοδικά σε άρθρο μου τον Φεβρουάριο του τρέχοντος έτους.
Η σύγχρονη αστυνομική λειτουργία δεν στηρίζεται σε αποσπασματικές προτάσεις ή σε συνδικαλιστικές κορώνες. Στηρίζεται σε σαφή επιχειρησιακά πρωτόκολλα, συνεχή εκπαίδευση και μετεκπαίδευση, τεχνολογικά μέσα καταγραφής, ορθή εφαρμογή των κανόνων εμπλοκής, σεβασμό στο τεκμήριο αθωότητας, θεσμική σοβαρότητα και υπευθυνότητα. Μόνο έτσι προστατεύονται οι πολίτες, οι αστυνομικοί και η αξιοπιστία του Σώματος της Ελληνικής Αστυνομίας.