Δημοσίευση κειμένου του Αντιστράτηγου της ΕΛ. ΑΣ. ε.α. Νικόλαου Μπλάνη* που αναρτήθηκε στη σελίδα του Policenetgr στο fb
"Οι ανακοινώσεις της αστυνομίας στα Μ.Μ.Ε: Οι «δημοσιοσχεσίτες» αστυνομικοί, η «ενημέρωση» και τα ιδιοτελή ανταλλάγματα!
1. Όπως είναι γνωστό βασικό καθήκον των αστυνομικών είναι η τήρηση της υπηρεσιακής εχεμύθειας και αυτή αφορά τόσο στα καθαρά υπηρεσιακά ζητήματα, όσο και στις ατομικές υποθέσεις ιδιωτών, που περιέρχονται σε γνώση των αστυνομικών κατά την εκτέλεση της υπηρεσίας τους (άρθρο 2 του π.δ.254/2004). Επειδή εξάλλου η δράση της Αστυνομίας αφορά άμεσα το κοινωνικό σύνολο, είναι ανάγκη να εξασφαλίζεται σ΄ αυτό η ενημέρωσή του με τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης (τύπος, ραδιόφωνο, τηλεόραση, διαδίκτυο κ.λ.π.). Στην έννοια της ενημέρωσης-ανακοίνωσης περιλαμβάνονται κυρίως, η επίσημη ανακοίνωση της Αστυνομικής Αρχής, η συνέντευξη, η παροχή πληροφοριών ή στατιστικών στοιχείων, η γνωστοποίηση συμβάντων-εγκλημάτων- εξαφανίσεων-απωλειών ή ανευρέσεων αντικειμένων και η απάντηση σε δημοσιεύματα του τύπου (άρθρο 6 του π.δ. 538/1989).
2. Αρμόδιοι για τις ανακοινώσεις προς τα Μ.Μ.Ε. είναι η Ηγεσία της Αστυνομίας, ο Εκπρόσωπος Τύπου του Αρχηγείου, οι προϊστάμενοι των αρμοδίων αστυνομικών Υπηρεσιών, επιπέδου τουλάχιστον Αστυνομικής Διεύθυνσης ή εξουσιοδοτημένοι κάθε φορά αξιωματικοί, ύστερα από έγκριση του Αρχηγού. Οι ανακοινώσεις γίνονται μόνον προς τους αστυνομικούς συντάκτες που είναι διαπιστευμένοι στις αστυνομικές Υπηρεσίες. Οι ανακοινώσεις είναι απλές, λακωνικές, χωρίς κρίσεις και σχόλια, περιορίζονται μόνο στο θιγόμενο ζήτημα και ουδέποτε θίγουν κρατικούς φορείς. Για την εμφάνιση αστυνομικών από τα Μ.Μ.Ε. πρέπει να γίνεται επιλογή και κατάλληλη ενημέρωσή τους, ώστε η εμφάνιση να έχει θετικά αποτελέσματα.
3. Η δημοσιοποίηση των στοιχείων ταυτότητας και φωτογραφιών των ατόμων, σε βάρος των οποίων σχηματίζεται από τις αρμόδιες αστυνομικές αρχές δικογραφία για διάπραξη εγκλήματος (είτε ακολουθείται η διαδικασία του αυτοφώρου, είτε όχι) καταρχήν απαγορεύεται και γίνεται μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις, σύμφωνα με τις διατάξεις του ν. 2472/1997 για την «προστασία (ευαίσθητων) δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα» και του άρθρου 79 του Ν.4139/2013, για τη «δημοσιοποίηση προσωπικών δεδομένων κατηγορουμένων», λαμβανομένου πάντοτε υπόψη και του τεκμηρίου αθωότητας του κατηγορουμένου, που αποτελεί βασικό αξίωμα του δικαίου όλων των πολιτισμένων κοινωνιών. Εξάλλου η ανακοίνωση στα Μ.Μ.Ε. των στοιχείων ταυτότητας των (ενηλίκων) δραστών εγκληματικών πράξεων από τα αρμόδια αστυνομικά όργανα δεν αντιβαίνει στην αρχή της μυστικότητας της προανάκρισης (άρθρο 241 Κ.Π.Δ.), εφόσον, αφενός εξυπηρετεί την αντεγκληματική πολιτική και αφετέρου αποσκοπεί στην αντικειμενική ενημέρωση του κοινού και περιορίζεται στην ασχολίαστη, σύντομη περιγραφή των τελεσθέντων εγκλημάτων και των διαδικαστικών φάσεων τις οποίες διανύει η υπόθεση (βλ. και την 7/28-1-1994 εγκύκλιο Εισ. Πρωτ. Αθηνών).
4. Απαγορεύεται απολύτως οποιαδήποτε ανακοίνωση που αφορά:
α. Επί αυτοκτονιών, τα αίτια και τις συνθήκες κάτω από τις οποίες λαμβάνουν χώρα.
β. Τα στοιχεία ταυτότητας ανηλίκων εγκληματιών, η κοινωνική ομάδα, η φυλετική καταγωγή και η εθνοτική προέλευση ή η υπηκοότητα του συλληφθέντος προσώπου (άρθρο 3 του π.δ.254/2004).
γ. Συμβάντα ή εγκλήματα που λόγω της ιδιότητας των παθόντων ή των δραστών, των συγγενικών σχέσεών τους, των συνθηκών και περιστατικών τελέσεως κ.λ.π. κρίνεται, από τον αρμόδιο για την ανακοίνωση, ότι ενδέχεται να διαταράξουν την οικογενειακή γαλήνη των ατόμων ή να βλάψουν την κοινωνική ή ατομική τους υπόσταση ή να διεγείρουν άλλα άτομα σε διάπραξη παρομοίων πράξεων.
δ. Περιγραφή των μεθόδων διαπράξεως των εγκληματικών πράξεων, τα ίχνη που ανευρίσκονται στον τόπο του εγκλήματος και τις ενέργειες της Αστυνομίας για την ανακάλυψη και σύλληψη των δραστών.
ε. Θέματα που άπτονται της αρμοδιότητας του Υπουργείου Εθνικής ΄Αμυνας.
στ. Το περιεχόμενο διαταγών για τα μέτρα σε περιπτώσεις συγκεντρώσεων και συναθροίσεων και γενικά τις διαταγές αστυνομικών επιχειρήσεων.
5. Κατά παραβίαση των ανωτέρω, τα οποία προκύπτουν από τις οργανικές διατάξεις και τη δεοντολογία της Αστυνομίας, παρατηρείται το φαινόμενο σε ορισμένες περιπτώσεις αστυνομικοί (ιδίως αξιωματικοί της ασφάλειας) να προβαίνουν χωρίς προβληματισμό σε αποσπασματικές και ευκαιριακές ανακοινώσεις στα Μ.Μ.Ε. (κυρίως με τη μορφή «διαρροών»), αποβλέποντας πρωτίστως σε προσωπική προβολή και κακώς εννοούμενες δημόσιες σχέσεις, με απώτερο σκοπό το ίδιον όφελος και την ανέλιξή τους. Σε αντάλλαγμα δηλαδή των παρεχόμενων πληροφοριών ακολουθούν δημοσιογραφικά αφιερώματα (μέχρι και την έκδοση βιβλίων είδαμε στο παρελθόν) και επαινετικά/κολακευτικά σχόλια, που δεν ανταποκρίνονται απολύτως στην αλήθεια και σε κάποιες περιπτώσεις αγγίζουν τα όρια της υπερβολής (γράφτηκε παραδείγματος χάριν για αξιωματικό ότι....«εκπαίδευσε το αμερικάνικο FBI» (sic). Σε πολλές περιπτώσεις δημιουργούν μια «εικονική πραγματικότητα».
6. Ευστόχως ο αείμνηστος Υπουργός Δημόσιας Τάξης Θεόδωρος Αναγνωστόπουλος τους είχε αποκαλέσει «δημοσιοσχεσίτες». Με τις εν λόγω «διαρροές», όμως μπορεί να προκληθεί τεράστια βλάβη στο προανακριτικό έργο, ιδίως όταν περιγράφονται οι μέθοδοι δράσης των κακοποιών, τα ανευρεθέντα πειστήρια (δακτυλικά αποτυπώματα, DNA ή άλλα ίχνη) κ.ο.κ. Κατά συνέπεια πρέπει να αποφεύγονται τέτοιες συμπεριφορές και οι «επίορκοι» αστυνομικοί να απομονώνονται, ώστε οι ανακοινώσεις να ακολουθούν την προβλεπόμενη θεσμική διαδικασία προς όφελος του γενικού (δημοσίου) και όχι του μεμονωμένου (ατομικού) συμφέροντος.
Νικόλαος Αθ.Μπλάνης
Αντιστράτηγος Αστυνομίας ε.α.
Επίτιμος Προϊστάμενος Κλάδου Οργάνωσης
και Ανθρώπινου Δυναμικού Α.Ε.Α/Υ.Δ.Τ.
Πτυχιούχος Νομικής Σχολής Αθηνών.