Το σκηνικό έχει γίνει πλέον σύνηθες. Ένας ασυνείδητος οδηγός έχει παρκάρει αντικοινωνικά – όχι απλώς παράνομα- εμποδίζοντας μια διάβαση πεζών ή μια ράμπα αναπήρων. Μια ομάδα «ευαίσθητων» πολιτών αντιδρά με μεθόδους κοινωνικού ακτιβισμού που έχουν εξ ορισμού αντισυμβατική διάσταση.
Τυλίγουν το όχημα του παράνομου με μεμβράνη και κολλούν αυτοκόλλητα που καταδεικνύουν την παράνομη συμπεριφορά του.
Ο στόχος προφανής. Η κοινωνική διαπόμπευση ως μέθοδος συμμόρφωσης.
Τα μέσα καλύπτουν το συμβάν με τίτλους που δείχνουν θαυμασμό. Οι πολίτες λένε «επιτέλους καιρός ήταν κάποιος να κάνει κάτι».
Ας αναρωτηθούμε αν αυτή η μέθοδος λειτουργεί.
Για έναν λαό που άγεται και φέρεται από το θυμικό του, κάθε αντισυμβατική προσπάθεια έχει θετική ανταπόκριση και μεγάλη απήχηση. Η απουσία της κρατικής εξουσίας από σημαντικές πτυχές της καθημερινότητάς μας, θεωρούμε πως μας δίνει το «δικαίωμα» να ασχοληθούμε προσωπικά με την δημόσια τάξη και να επιβάλλουμε αυτό που (θεωρούμε ότι) είναι το «σωστό» ή το «δίκαιο».
Πράγματι, όλοι έχουμε κατά καιρούς αγανακτήσει για την ανομία που, ως ένα παχύ στρώμα απόβλητης κοινωνικής «σκόνης», έχει σκεπάσει την επικράτεια. Όλοι ξέρουμε ότι οι νόμοι δεν εφαρμόζονται, τιμωρία δεν υπάρχει και πως αυτή η κοινωνικά παγιωμένη κατάσταση έχει δημιουργήσει κουλτούρα ανομίας που είναι διαταξική και διαστρωματική.
Όλοι είμαστε διατεθειμένοι (και διαθέσιμοι) να παρέμβουμε προκειμένου να αποκατασταθεί η τάξη. Αρκεί φυσικά να μην αφορά εμάς. Η εφαρμογή των Νόμων, όπως ανέφερα σε προηγούμενο άρθρο μου, είναι για τους άλλους…
Αλλά δε θα σταθούμε εκεί.
Παρά την γοητεία που έχει ο ακτιβισμός στις μάζες, αποτελεί δείγμα ανώριμης δημοκρατίας και σίγουρα δυσλειτουργίας του Κράτους και των Θεσμών.
Η εκχώρηση της κρατικής εξουσίας στον όχλο-διότι περί αυτού πρόκειται- πηγάζει από μια βαθιά κοινωνική περιφρόνηση προς την οργανωμένη Πολιτεία. Δυσπιστούμε και αποστρεφόμεθα οτιδήποτε αφορά τον κρατικό μηχανισμό. (Ταυτοχρόνως βεβαίως επιθυμούμε διακαώς την συμμετοχή μας σε αυτόν μέσω διορισμών. ) Αυτός είναι και ο λόγος που παραδοσιακά προτιμούμε να εμπιστευόμαστε έναν κύκλο γνωριμιών παρά την συντεταγμένη Πολιτεία. Αυτή είναι και η γενεσιουργός αιτία του πελατειακού συστήματος…
Η στιγμή που το Κράτος ανέχεται – ή και ενθαρρύνει- την διαχείριση του μονοπωλίου της κρατικής βίας και εξουσίας από ομάδες πολιτών τους σκοπούς των οποίων κανείς δε γνωρίζει, αποτελεί την αρχή του τέλους της αστικής δημοκρατίας όπως την γνωρίζουμε.
Το ότι οδηγούμε και συμπεριφερόμεθα ασυνείδητα είναι ζήτημα βαθύτερα κοινωνικό και αφορά την διαπαιδαγώγησή μας . Όχι μόνο από την οικογένειά μας αλλά και από το Κράτος, το οποίο διαμορφώνει συνειδήσεις με βάση την ανταπόκριση του σε έκνομες ενέργειες.
Ο κακός, απολίτιστος και προβληματικός μας εαυτός είναι θέμα που άπτεται των αρμοδιοτήτων της πολιτείας. Αυτή πρέπει αν συνετίσει, αυτή πρέπει να τιμωρήσει και να παραδειγματίσει.
Ο όχλος που τιμωρεί, παραπέμπει σε συνθήκες «άγριας Δύσης» όπου το δίκαιο των πολλών επικρατούσε και οι απόψεις τους οδηγούσαν σε λιντσάρισμα.
Κάποιος θα πει ότι το αδίκημα είναι προφανές οπότε γιατί να ενοχλεί η τιμωρία, ακόμα και αν είναι εξωθεσμική?
Πρώτον, διότι ντροπιάζει και απαξιώνει τους θεσμούς της συντεταγμένης πολιτείας.
Δεύτερον, διότι ανοίγει τους ασκούς του Αιόλου. Σήμερα το αδίκημα είναι προφανές. Αύριο δε θα είναι και τόσο αλλά ο όχλος εθισμένος στη συμπεριφορά του «εκδικητή» θα συνεχίσει να τιμωρεί.
Είναι καιρός να ωριμάσουμε και να απαλλαγούμε από συναισθηματικά φορτισμένες προσεγγίσεις που δε μας οδηγούν πουθενά.
Αν δε μας αρέσει η συμπεριφορά της Αστυνομίας, υπάρχουν θεσμικοί τρόποι να την αλλάξουμε. Ζούμε στον αιώνα της επικοινωνίας και της τεχνολογίας και έχουμε πολλούς τρόπους κοινωνικής και πολιτικής αντίδρασης που υπαγορεύονται από τους κανόνες της Αστικής μας Δημοκρατίας.
Ο Νόμος του Lynchπροσαρμοσμένος σε συνθήκες 2015 δε μας περιποιεί τιμή.
Υπάρχει «Σερίφης» στη πόλη…. Ας αποταθούμε εκεί.
*Ο Κωνσταντίνος Δούβλης είναι διδάκτωρ Κοινωνιολογίας/Εγκληματολογίας (UniversityofEssex, UK), ειδικευμένος σε θέματα Αστυνόμευσης, Ασφάλειας και αντεγκληματικής πολιτικής στις ΗΠΑ ( LoyolaUniversityofChicago) και καθηγητής εγκληματολογίας στο AlexanderCollege, Κύπρου.