Το κείμενο που ακολουθεί αναρτηθηκε στη σελίδα του Policenet.gr στο facebook
Του Νικόλαου Αθ. Μπλάνη*
1. Παρατηρούμε τις τελευταίες μέρες τα δημοσιεύματα που αφορούν την «αποπομπή» του Διευθυντή της Υπηρεσίας Εσωτερικών Υποθέσεων και τις αναφορές του πρώην Υπουργού ΠΑΝΟΥΣΗ Ιωάννη στα φαινόμενα «διαπλοκής» και διαφθοράς. «Στην αστυνομία υπάρχει χρήμα, πολύ χρήμα» είπε. Τι εννοούσε; Μήπως τα «μυστικά κονδύλια»; Δεν θα αναφερθούμε σε συγκεκριμένα πρόσωπα, γιατί μας ενδιαφέρουν οι πραγματικές καταστάσεις και τα προβλήματα που υφίστανται στην αστυνομία. Αυτά θα προσπαθήσουμε να εντοπίσουμε, τώρα που «κάθισε ο κουρνιαχτός» και να προτείνουμε λύσεις.
2. ΄Εχουμε δει και στο παρελθόν, σε περιπτώσεις αποστρατείας ή μετάθεσης κυρίως αξιωματικών της Ασφάλειας, σωρεία δημοσιευμάτων να πλέκουν το εγκώμιο αυτών, τις περισσότερες φορές με αρκετή δόση υπερβολής, προσάπτοντας προσωνύμια, όπως «Κάλαχαν» κ.λ.π. και τονίζοντας μόνο τη θετική πλευρά.
3. Η Υπηρεσία Εσωτερικών Υποθέσεων ιδρύθηκε με τις διατάξεις του ν.2713/1999 «Υπηρεσία Εσωτερικών Υποθέσεων της Ελληνικής Αστυνομίας και άλλες διατάξεις». Κατά την κατάρτιση αυτών ελήφθησαν υπόψη τα αμερικανικά δεδομένα. Ειδικά οι διατάξεις του άρθρου 5 (΄Αρση αξιοποίνου-ελαφρυντικές περιστάσεις-προστασία μαρτύρων) και κυρίως του άρθρου 6, (Άρση του απορρήτου-δέσμευση περιουσιακών στοιχείων-χρήση αποδεικτικών μέσων), καινοτομούσαν και αποτέλεσαν πολυεργαλείο στη δίωξη του εγκλήματος ( κάποιοι τις απεκάλεσαν «υπερ-όπλο»), με αποτέλεσμα στη συνέχεια να γίνει παραπομπή σ΄αυτές (στην ουσία δηλαδή αντιγραφή) από τον αποκαλούμενο «τρομονόμο» (ν.2928/2001 κ.α.) του Υπουργείου Δικαιοσύνης. Από πηγές του Υπουργείου Δημόσιας Τάξης διέρρευσε τότε το σχέδιο των διατάξεων στην εφημερίδα Ελευθεροτυπία και έγινε αποκλειστικό πρωτοσέλιδο. Βασικός συντάκτης του εν λόγω νόμου ήταν ο υπογράφων το παρόν.
4. Για τη λειτουργία της, η εν λόγω Υπηρεσία στελεχώθηκε με το καλύτερο προσωπικό της Διεύθυνσης Ασφάλειας, με αποτέλεσμα σχεδόν να «διαλυθούν» τα ζωτικά Τμήματα αυτής (όπως το Εγκλημάτων κατά Ζωής) που υπολειτουργούσαν για ικανό χρονικό διάστημα.
5. Η έναρξη της δράσης της όμως συνδέθηκε με το μεγάλο φιάσκο της "υπόθεσης των Αχαρνών". Στις 28 Δεκεμβρίου 1999 υποτίθεται ότι αποκαλύπτεται υπόθεση εκτεταμένης διαφθοράς στο Πολυδύναμο Αστυνομικό Τμήμα Αχαρνών (14 αστυνομικοί αντιμετώπισαν βαρύτατες κατηγορίες), που συνοδεύεται από πρωτοσέλιδα και εκτενή δημοσιεύματα των Μ.Μ.Ε., Το αποτέλεσμα όμως είναι εντελώς διαφορετικό από αυτό που θα περίμενε κανείς. Οι κατηγορούμενοι αστυνομικοί αναφέρθηκαν σε «ανεπαρκές κατηγορητήριο», σε ασθενείς και ανεπαρκείς καταθέσεις (η αξιοπιστία των μαρτύρων ελέγχεται) και τελικά απηλλάγησαν.
6. Η αλήθεια λοιπόν είναι ότι τότε στήθηκε μια επικοινωνιακή "καταιγίδα" με ευθύνη κυρίως του τότε Υπουργού Δημόσιας Τάξης, προκειμένου να "διαφημιστεί" η νέα Υπηρεσία και η Πολιτική του, με πρωτοσέλιδους τίτλους του τύπου «Συμμορία (ή Καμόρα) το Πολυδύναμο Τμήμα Αχαρνών», αγνοώντας το τεκμήριο αθωότητας των κατηγορουμένων και "ασκώντας" διώξεις με ανεπαρκέστατα στοιχεία; Με το τρόπο αυτό ταυτόχρονα δεν δίστασαν να δυσφημίσουν ολόκληρο το Σώμα της Αστυνομίας; Στο τέλος κάποιοι εκλιπαρούσαν αυτούς που κατηγορήθηκαν αδίκως, να μην υποβάλουν μηνύσεις και αγωγές, με αντάλλαγμα τη μετάθεση σε Υπηρεσία της αρεσκείας τους.
7. Εδώ θα πρέπει επίσης να επισημάνουμε ότι οι αξιωματικοί των Κεντρικών Υπηρεσιών Ασφάλειας βρίσκονται στην προνομιακή θέση να ασχολούνται με τις υποθέσεις που διεγείρουν την κοινή γνώμη και έτσι τυγχάνουν της δημοσιότητας. Σε ορισμένες περιπτώσεις «οικειοποιούνται» υποθέσεις που καταρχήν χειρίσθηκαν συνάδελφοί τους των Περιφερειακών Τμημάτων, αφού αυτοί στη συνέχεια αναλαμβάνουν να τις διεκπεραιώσουν και, αφού τις «αθροίσουν», εισπράττουν τα εύσημα (είδαμε στο παρελθόν και προστριβές-διαμάχες για την απονομή των ηθικών και υλικών αμοιβών). Οι ίδιοι προβάλλονται για τις επιτυχίες, ενώ άλλες υποθέσεις ανεξιχνίαστες ή άγνωστες στο κοινό δεν χρεώνονται σ΄ αυτούς. Εδώ θα πρέπει να τονίσουμε τη βασική αρχή ότι, η επιτυχία του αστυνομικού έργου αναγνωρίζεται στην απουσία-έλλειψη του εγκλήματος και όχι στην ορατή απόδειξη-εξιχνίαση αυτού.
8. Πολλές φορές συμβαίνει ένας αξιωματικός, επειδή έχει την εύνοια των προϊσταμένων του, να τοποθετείται σε Υπηρεσία «κλειδί» καίτοι δεν έχει το βαθμό (ή και την εμπειρία-γνώσεις) που συνηθίζεται. ΄Ετσι μπορεί να παραμείνει αρκετό χρονικό διάστημα σ΄αυτή και να προβληθεί. Η θέση δηλαδή είναι αυτή που προβάλλει το πρόσωπο που «έτυχε» να την κατέχει.
9. Παρατηρείται επίσης το φαινόμενο σε ορισμένες περιπτώσεις αστυνομικοί να προβαίνουν χωρίς προβληματισμό σε αποσπασματικές και ευκαιριακές ανακοινώσεις στα Μ.Μ.Ε. (κυρίως με τη μορφή «διαρροών»), αποβλέποντας πρωτίστως σε προσωπική προβολή και κακώς εννοούμενες δημόσιες σχέσεις, με απώτερο σκοπό το ίδιον όφελος και την ανέλιξή τους. Σε αντάλλαγμα δηλαδή των παρεχόμενων πληροφοριών ακολουθούν δημοσιογραφικά αφιερώματα (μέχρι και την έκδοση βιβλίων είδαμε στο παρελθόν) και επαινετικά/κολακευτικά σχόλια, που δεν ανταποκρίνονται απολύτως στην αλήθεια και σε κάποιες περιπτώσεις αγγίζουν τα όρια της υπερβολής (γράφτηκε παραδείγματος χάριν για αξιωματικό ότι....«εκπαίδευσε το αμερικάνικο FBI» (sic). Σε πολλές περιπτώσεις δημιουργούν μια «εικονική πραγματικότητα».
10. Ευστόχως ο αείμνηστος Υπουργός Δημόσιας Τάξης Θεόδωρος Αναγνωστόπουλος τους είχε αποκαλέσει «δημοσιοσχεσίτες». Με τις εν λόγω «διαρροές», όμως μπορεί να προκληθεί τεράστια βλάβη στο προανακριτικό έργο, ιδίως όταν περιγράφονται οι μέθοδοι δράσης των κακοποιών, τα ανευρεθέντα πειστήρια (δακτυλικά αποτυπώματα, DNA ή άλλα ίχνη) κ.ο.κ. Κατά συνέπεια πρέπει να αποφεύγονται τέτοιες συμπεριφορές και οι «επίορκοι» αστυνομικοί να απομονώνονται, ώστε οι ανακοινώσεις να ακολουθούν την προβλεπόμενη θεσμική διαδικασία προς όφελος του γενικού (δημοσίου) και όχι του μεμονωμένου (ατομικού) συμφέροντος, όπως τόνισε και ο σημερινός Υπουργός ΤΟΣΚΑΣ Νικόλαος στην ομιλία του την 13-11-2015 στη Διεύθυνση Αστυνομικών Επιχειρήσεων (ΜΑΤ).
11. Τέλος βλέπουμε ότι (όχι μόνο στην χώρα μας αλλά και διεθνώς) κάποιοι αξιωματικοί αμέσως μετά την έξοδό τους από την Υπηρεσία (αποστρατεία) να «πιάνουν δουλειά» σε μεγάλους επιχειρηματικούς Ομίλους (Εταιρείες). Ακόμη έχει αναφερθεί σε δημοσιεύματα ότι, κατά τις κρίσεις των αξιωματικών, εκτός από την πολιτική και κομματική παρέμβαση, υπάρχει και «ενδιαφέρον» μεγάλων επιχειρηματιών. Προφανώς εδώ εξυπηρετούνται κάποια συμφέροντα. Πως αλλιώς δικαιολογείται αυτή η «συναλλαγή»;
12. Η λύση είναι απλή και έτυχε εφαρμογής στη λειτουργία των Γραφείων Ιδιωτικών Ερευνών, όπου απαγορεύεται να χορηγηθεί άδεια λειτουργίας αυτών στους αστυνομικούς, αν δεν έχει παρέλθει πενταετία από την έξοδό τους από το Σώμα (άρθρο 11 παρ.6 του ν. 3206/2003). Ανάλογη ρύθμιση μπορεί και πρέπει να θεσμοθετηθεί για όλους τους (τουλάχιστον ανώτερους και ανώτατους) αξιωματικούς, ώστε μετά την έξοδό τους από το Σώμα να μην μπορεί να απασχοληθούν με οποιαδήποτε σχέση σε μεγάλους επιχειρηματικούς Ομίλους (Εταιρείες).
13. Η εν λόγω ρύθμιση, σε συνδυασμό με τις προτάσεις μας (όπως αυτές καταγράφθηκαν στα ηλεκτρονικά περιοδικά-μπλόγκς) για τον εξορθολογισμό του οργανογράμματος, το σύστημα κρίσεων και προαγωγών, την κατάργηση των προνομίων, τη διαχείριση (σταμάτημα της «μοιρασιάς») των εξόδων ασφαλείας κ.λ.π. θεωρούμε ότι θα κόψουν το ομφάλιο λώρο της «διαπλοκής» και της αναξιοκρατίας και θα συμβάλλουν στην αποτελεσματικότερη και ποιοτικότερη λειτουργία της αστυνομίας.
14. Και ένα «μυστικό» του Αμερικανού Στρατηγού Colin Powell (The Leadership secrets of Colin Powell) προς την Ηγεσία του Υπουργείου Δημόσιας Τάξης και της Αστυνομίας: «Η μέρα που οι στρατιώτες σου θα σταματήσουν να σου φέρνουν για επίλυση τα προβλήματά τους, είναι η μέρα που σταματάς να είσαι ο πραγματικός ηγέτης τους. Το κάνουν αυτό, είτε επειδή έχασαν την εμπιστοσύνη τους, ότι θα μπορέσεις να τους τα λύσεις, είτε επειδή έχουν συμπεράνει, πως δεν σε ενδιαφέρει να τα λύσεις. Και οι δύο πιθανότητες αποτελούν αποτυχία για την ηγεσία».
*Νικόλαος Αθ. Μπλάνης
Αντιστράτηγος Αστυνομίας ε.α.
Επίτιμος Προϊστάμενος Κλάδου Οργάνωσης και Ανθρώπινου Δυναμικού/Α.Ε.Α./Υ.Δ.Τ.
Πτυχιούχος Νομικής Σχολής Αθηνών.